روزنامه اعتماد /سه شنبه / 1مرداد 92

*متا سفانه این یاداشت  بدون هماهنگی با حذفیاتی چاپ شده است 


این روز‌ها معلم‌ها هر جا به هم مي‌رسند يك پرسش يكسان دارند؟ وزير آموزش و پرورش دردولت تدبير و اميد كيست؟ در جواب اين پرسش آنان، هرروز نامي تازه براي صندلي وزارت آموزش و پرورش مطرح مي‌شود، نام‌هايي كه برخي از آنها تلخند و بيم و برخي ديگر لبخند و اميد را بر لبان معلمان مي‌نشاند!

به نظر مي‌رسد ابهام موجود درباره گزينه وزارت آموزش و پرورش، حكايت از اين دارد كه برخلاف انتظار‌ها پيچيدگي وچالش در انتخاب وزير آموزش و پرورش، از دوره‌هاي ديگر بيشتر و چانه‌زني‌ها در لايه‌هاي اصلي تصميم‌گيري، جدي‌تر از دوره‌هاي ديگر است. به نظر من نام نهايي و سكاندار بزرگ‌ترين وزارتخانه دولت هر كس كه باشد بايد چند ويژگي داشته باشد تا آموزش و پرورش را با «تدبير» رهبري كند و «اميد» را به بدنه مدرسه‌ها و كلاس‌هاي درس بدمد، وزير آموزش و پرورش، بايد از بدنه خود آموزش و پرورش باشد، تا بتواند اسير گستردگي ساختار آن نشود و در زمان كوتاه مقبوليت معلمان را از آن خود كند. او بايد تحصيلات مرتبط باتعليم و تربيت وسابقه اجرايي درخشاني داشته باشد، تا ظرافت‌هاي تعليم وتربيت و كار با معلم‌ها را بداند. نام پيشنهادي براي اين وزارتخانه، بايد برنامه‌يي واقع بينانه و اجرايي داشته باشد و در انتخاب همكاران خود، نگاه جناحي و گروهي نداشته باشد تا بتواند زمينه استفاده از همه ظرفيت‌هاي مديريتي موجود را فراهم سازد. او بايد اعتقاد قلبي به راي و نظر اهل علم ومحققان و پژوهشگران داشته باشد و وزن علمي او به گونه‌يي باشد كه در بين وزيران به دانايي و توانايي شهره باشد. آنچه در زير مي‌آيد نگاهي است موجز به نام‌هايي كه اين روز‌ها براي سكانداري كشتي توفان‌زده آموزش و پرورش در گمانه‌زني‌ها مطرح شده است. نام‌هايي كه شايد دور از واقعيت نباشد يكي از آنها وزير آموزش و پرورش جناب دكترحسن روحاني باشد.

مر تضي حاجي: قبل از ورود به آموزش و پرورش، در دولت خاتمي وزير تعاون بود. در دولت دوم خاتمي در حالي كه خاتمي دوست داشت مرحوم علاقه‌مند وزير او شود با انصراف وي حاجي با خوش شانسي وبدون آنكه سابقه درخشاني در آموزش و پرورش داشته باشد قباي وزارت را به تن كرد. حاجي يك چهره سياسي بود و تا معلم‌ها به او عادت كنند نيازمند زمان زيادي بود. تلاش براي واگذاري امور مدارس به معلمان، كوچك‌سازي ساختار از مهم‌ترين برنامه‌هاي وزير آموزش و پرورش اصلاحات بود كه با استقبال معلمان همراه شد. چالش‌برانگيز‌ترين تصميم حاجي در مقام وزير آموزش و پرورش، ادغام معاونت پرورشي براي اصلاحات ساختاري بود. مخالفان او در مجلس كه تعدادشان هم كم نبود ادغام پرورشي را حذف پرورشي خواندند. ادغام پرورشي از نظر اصولگرايان عبور حاجي از خط قرمز بود و همين عبور كافي بود اين تصميم پاشنه آشيل وزارت او شود.

رحيم عبادي: ‌زاده 1336در رامسر است. عبادي كارشناس ارشد مديريت دولتي و دانشجوي دكتراي مديريت آموزشي است. او از جهت اجرايي سابقه معاونت و مشاور وزير آموزش و پرورش را در كارنامه دارد. در آذر ماه 80 كه با تصميم وزير وقت وشوراي معاونان وزارت دو معاونت پرورشي و آموزشي در هم ادغام شدند موضع‌گيري او در نوع خودش جالب و قابل تامل بود. رحيم عبادي به هنگام آن ادغام پر سر وصدا به صدا وسيما رفت و در مخالفت با اين تصميم مصاحبه كرد. عبادي كمي بعد در راس سازمان ملي جوانان قرار گرفت و مشاور خاتمي هم شد. عبادي با تغيير دولت اصلاحات مانند كساني ديگر ترجيح داد در دانشگاه به تدريس بپردازد و در مقام قائم مقامي دانشگاه البرز كار كند. عبادي را در بين نام‌هايي كه اين روز‌ها مطرح شده‌اند مي‌توان كم‌حرف‌ترين ناميد.

علي‌اصغر فاني: داراي درجه دكتراي مديريت دولتي است. شايد او مصداق رشد پلكاني يك مدير باشد. چراكه فاني، تجربه معلمي، مديري مدرسه، مديريت منطقه، مديركلي و معاونت‌هاي مختلف در آموزش و پرورش را دارد. بعد از اينكه علي‌اكبر اشعري موفق نشد اعتماد مجلس را براي وزير شدن جلب كند، احمدي‌نژاد فاني را به عنوان سرپرست آموزش و پرورش منصوب كرد و فاني بيش از هر زماني به وزارت نزديك شد. 70 روز سرپرستي او همراه شد با اينكه فاني هم ازطرف معلمان و هم دولت و اصولگرايان زير ذره بين قرار بگيرد. فاني در برابر در خواست شخم زدن مديران با نگاه گروهي و انگيزه‌هاي جناحي مقاومت كرد واصول مديريت علمي خودرا فداي رسيدن به وزارت به هر قيمتي نكرد. اين مقاومت كافي بود تا احمدي‌نژاد او را به مجلس معرفي نكند و فرشيدي را به عنوان وزير به مجلس ببرد. فاني هم ترجيح داد در سال‌هاي پاياني خدمت در دولت به تدريس در دانشگاه بپردازد و خوشنامي خودرا حفظ كندتا شايد رداي وزارت از طرف دولت تدبير واميد به او پوشانده شود.

محمود مهرمحمدي: دكتراي برنامه‌ريزي آموزشي از امريكا، استاد تعليم و تربيت و برنامه‌ريزي آموزشي دانشگاه تربيت مدرس و نخستين مجري طرح تدوين سند ملي آموزش ‌و پرورش در دولت هشتم بود كه با تغيير دولت، اين سند دستخوش تغييرات فراوان شد. او يكي از چهره‌هاي دانشگاهي و از صاحبنظران تاثير‌گذار در آموزش ‌و پرورش است. مهر محمدي دكتراي برنامه‌ريزي درسي وآموزشي از دانشگاه كاليفرنياي جنوبي دارد. هر چقدر او براي بدنه معلمان مدرسه ناشناخته است در عوض براي مديران و وزيران قبلي آموزش و پرورش چهره‌يي آشنا و نظريه‌پردازي قابل اعتنا است. هر چند مهرمحمدي سابقه مديركلي نظارت وارزشيابي و رياست مركز برنامه‌ريزي آموزشي وزارت علوم و مشاور پژوهشي وبرنامه‌ريزي وزير آموزش و پرورش و رياست پژوهشكده تعليم وتربيت را در پرونده خود دارد اما منتقدانش نداشتن سابقه اجرايي درخشان را پاشنه آشيل او براي وزارت مي‌دانند. مهر محمدي علاوه بر سمت‌هاي اجرايي ذكر شده از كساني است كه گام‌هاي اوليه براي تدوين سندي به عنوان نقشه راه آموزش‌وپرورش در آينده را برداشته است.

با تغيير دولت و آمدن حاجي بابايي خيلي زود مهرمحمدي يكي از منتقدان سياست‌هاي اجرايي آموزش ‌و پرورش شد. از نظر مهر محمدي تغيير ساختار و به هم ريختن مقاطع ارزش تحولي ندارد. از نظر او تا زماني كه معلم و حرفه معلمي از جايگاه و منزلت لازم برخوردار نباشد احتمال دستيابي به اهداف تربيتي ضعيف است. گروهي اعتقاد دارند در صورت وزيرشدن مهرمحمدي «انصار» آموزش و پرورش تماشاگر «مهاجريني» از آموزش عالي خواهند شد.

محمدعلي نجفي: تهراني است و دكتراي رياضي دارد. تاريخ نشان داده كه بيشتر وزيران آموزش و پرورش نتوانسته‌اند دوره چهار ساله خودرا به پايان ببرند. اما او طولاني‌ترين دوره وزارت را در آموزش و پرورش از سال 68 تا 76 تجربه كرده است. نجفي در طول اين هشت سال توانست برخي تغييرات ساختاري و محتوايي را در آموزش وپرورش ايجاد كند. از تشكيل مدارس غير انتفاعي تمام قد حمايت كرد. به مشاركت بخش خصوصي در آموزش و پرورش براي كوچك كردن ساختار وسيع آموزش و پرورش اعتقاد داشت. هر چند اعتقاد محكمي به تربيت معلم نداشت اما چالش‌برانگيز‌ترين تصميم او تغيير نظام آموزشي بود. او با وجود مقاومت‌هايي كه در اين مسير بود نظام قديم آموزشي را به نظام جديد تغيير داد: اقدامي كه مخالفانش ادعا مي‌كنند مقطع متوسطه هنوز هم زير سنگيني اثرات آن كمرراست نكرده است. نگاه نجفي به آموزش وپرورش نگاهي اصلاح گرايانه بود. به هر حال با وجود همه فراز ونشيب‌هاي اجرايي او، معلمان از دوره طولاني وزارت او به نيكي ياد مي‌كنند.